یادی از استاد بزرگوار مصطفی ملکیان

به بهانه فیلتر شدن سایتهائی که مطالب و گفتارهای استاد معظم و اندیشمند بی بدیل مصطفی ملکیان را درج میکردند میخواهم این استاد بزرگ را بار دیگر معرفی کنم، باشد تا بلکه راهی به رهائی را که وی رسم کرد با نور معرفت مخاطبانش منور شده و هدف را برایمان پدیدار سازد که تنها دغدغه استاد است:

مصطفی ملكیان را آنهایی میشناسند كه دغدغه یافتن «راهی به رهایی» دارند. این در حالی است كه امروزه و در فضای فعلی جامعه ما سخن گفتن و داوری كردن و از سر دقت و تحلیل به نقد وارزیابی اندیشهها پرداختن، كاری دشوار است؛ چه آدمها گرفتار روزمرگی و دلمردگیاند. گرفتار خود و خودپسندیاند و در این شرایط صعب یافتن «راهی به رهایی» كاری است سخت و دشوار.

مصطفی ملكیان بر آن است كه تدین بر اساس تحلیل روانشناسان دین و فیلسوفان دین در همه انسانها و به نظر برخی دیگر در اكثر قریب به اتفاق انسانها مبتنی بر نوعی تعبد است، در عین حال، تعبد با تعقل سازگاری ندارد. برای ما كه میخواهیم هم متدین باشیم و هم متعقل، جمع بین استدلالگرایی كه لازمه تعقل است و تعبدگرایی كه لازمه تدین است، جمع بسیار دشواری است. به این لحاظ، همه مساعیای را كه فیلسوفان دین و الهیدانان در دنیا انجام میدهند، میشود در این مشكل خلاصه كرد كه میخواهند ببینند چگونه میشود در عین این كه سیر استدلالی را فرونمیگذارند و به جمیع لوازم عقلانیت ملتزمند، در عین حال سخن كس یا كسانی را تعبداً بپذیرند.

مصطفی ملكیان متولد سال ۱۳۳۵ اصفهان است و فلسفه را تا مقطع كارشناسی ارشد به پایان برده و پیش از این در دانشگاه تهران به تدریس مشغول بود و در حال حاضر بیشتر به پژوهش روی آورده. او علاوه بر تألیف كتابهای ارزشمندی چون «راهی به رهایی» مترجم نیز هست. چنانكه كتاب «ویتگنشتاین» نوشته «هادسن» و «گابریل مارسل» نوشته «سم كین» ترجمه اوست و الحق كه ترجمههای شیوایی است.

قبل از آنكه به سایر كتابهای تألیفی مصطفی ملكیان بپردازیم، بهتر است نگاهی به كتاب «راهی به رهایی» او داشته باشیم. كتاب «راهی به رهایی» دارای متن سنگینی است، بویژه در بخش گفتوگوها. خود ملكیان در این باره میگوید: «راهی به رهایی» در واقع «درسنامه» نیست، بلكه «دستنامه» است و طبعاً در «دستنامه» نویسنده آخرین آرا و نظرات شخصی خود را میآورد، فارغ از اینكه جنبه تعلیمی و آموزشی در آن رعایت شده است، یا نه؟ شاید به همین دلیل احساس كنید این متن تا حدی سنگین است. یقیناً اگر میخواستم درسنامهای بنویسم، باید حتماً روانشناسی آموزشی و تدریجی را كه اقتضای آن وجود دارد، رعایت میكردم كه البته نكردم.

ملكیان در كتاب «راهی به رهایی» بحث مدارا را مطرح میكند و نوعی تقسیمبندی از مدارا به دست میدهد. او در بخش دیگر كه به گفتوگوی تمدنها اختصاص دارد، گفتوگوی تمدنها را یك ضرورت فرهنگی ارزیابی میكند و میگوید: «در مدارا اگر عقایدی وجود داشته باشند كه به تعبیر من «عقاید عینی یاآفاقی» باشند، فقط در این مورد مدارا نمیكنیم.» منتها تأكید میكند: «اكثر عقایدی كه ما داریم عقاید عینی و بالفعل نیستند و بنابراین باید در مورد همه آنها مدارا كنیم».

او در ادامه به این نكته اشاره میكند كه تفاوت مدارا و گفتوگو در این است كه گفتوگو یك غایت نظری دارد، مدارا یك امر عملی است. او میگوید: «ما در مقام نظر هیچگونه محدودیتی را نمیتوانیم بپذیریم، اما در مقام عمل آنچه را كه طرف مقابل پذیرفته است انتظار داریم كه رعایت كند».

از دیگر نوشتههای مصطفی ملكیان تاریخ فلسفه غرب است؛ كتابی چهار جلدی و «اخلاق باور» و «نقد آرای اخلاقی - سیاسی مك اینتایر».

كتاب دیگری كه ملكیان ترجمه كرده است، كتاب «سیری در سپهر جان» است كه شامل سه مقاله از «آلدوس هاكسلی» میشود. هاكسلی كه در ایران بیشتر با رمان «ریشهها» شناخته میشود، ابتدا به عنوان رماننویس، نمایشنامهنویس و شاعر معروف شد، اما از اواسط عمر به سنتگرایی گرایش پیدا كرد و یك كتاب نیز در این زمینه نوشت به نام «فلسفه جاودانه» كه اثر مهمی محسوب میشود. اتفاقاً مقالات ترجمه شده توسط ملكیان نیز از همین كتاب برداشت شده است.

ملكیان در كتاب «سیری در سپهر جان» توجه خوانندگان خود را به دیدگاه سنتگرایانه هاكسلی معطوف میكند. خودش میگوید: «اقبالم به آثار هاكسلی به این خاطر بود كه توجه عمیقی به معنویت دارد. من چون مباحث عقلانیت و معنویت را دنبال میكنم، همیشه كسانی كه بینش عمیق معنوی دارند، فارغ از این كه دین و مذهب نهادینهای داشته یا نداشته باشند، سعی میكنم آثارشان را هم در تدریس و هم در ترجمههایم و تألیفاتم معرفی كنم».

یكی از دغدغه های اصلی مصطفی ملكیان پاسخ به این سئوال است كه «آیا بشر امروز از بت پرستی عبور كرده است؟» او در مقالهای با اشاره بر گوهر بتپرستی نشان میدهد كه بتپرستی در روزگار ما همچنان زنده است.

ملكیان از میان مصداقهای فراوان بتپرستی، سراغ علتالعلل و شاخصترین مصداق بتپرستی، یعنی عقیدهپرستی میرود و آن را رقیب و خصم خداپرستی میخواند و مؤمنان را فرامیخواند كه اگر میخواهند پاس ایمان و توحید خود را داشته باشند از افتادن در مرام عقیدهپرستی حذر كنند. او كه این مقاله را در نشریه «ناقد» به چاپ رساند، مینویسد: «اریش فروم» روانكاو و فیلسوف اجتماعی آلمانیتبار امریكایی در كتاب روانكاوی و دین بحق معتقد است كه ذات و لب لباب بتپرستی چیزی نیست، جز مطلق دانستن امور مقید و مشروط، كامل انگاشتن جنبههای ناقص جهان و تسلیم به آن امور و جنبههای به مقام خدا رسیده. بر این اساس، هرگاه موجود و پدیدهای را كه در واقع مقید و مشروط و ناقص است، مطلق و كامل تلقی كنیم و بالطبع تسلیماش شویم، بتپرست شدهایم و در این جهت، فرقی نمیكند كه آن موجود و پدیده چه چیزی باشد. چنین نیست كه به مقام اطلاق و كمال فرا بودن پارهای از چیزها بتپرستی باشد، ولی اگر همین معامله را با پارهای چیزهای دیگر داشته باشیم، بتپرست نشده باشیم... شك نیست كه امروزه كمتر كسی ستاره یا خورشید یا ماه یا مجسمهای فلزی یا چوبی را میپرستد، اما این بدان معنا نیست كه بتپرستی امری منسوخ و متروك شده است، بلكه میتواند فقط حاكی از این باشد كه اشكال و صوری از بتپرستی جای خود را به اشكال و صور دیگری سپردهاند. امروزه دیگر، تندیس تراشیدهای را نمیپرستیم، اما ممكن است پول یا قدرت یا موفقیت یا شهرت یا محبوبیت یا حیثیت اجتماعی یا لذت یا علم یا افكار عمومی یا گروهی سیاسی یا انسانی خاص یا رژیمی حكومتی یا... را بپرستیم. از باب نمونه، آلدوس هاكسلی، رماننویس و نقاد انگلیسی در كتاب فلسفه جاودانه در عین اینكه میگوید «برای اشخاص فرهیخته، اقسام ابتداییتر بتپرستی جذابیت خود را از دست داده، معتقد است كه انواع عدیدهای از بتپرستی عالیرتبهتر وجود دارند كه آنها را میتوان نخست به سه عنوان اصلی طبقهبندی كرد: بتپرستی فناورانه، بتپرستی سیاسی و بتپرستی اخلاقی.»

مصطفی ملكیان در این مقاله شاخصترین مصداق بتپرستی را كه از آن به عنوان علتالعلل سایر مصادیق بتپرستی تلقی میكند، عقیدهپرستی میداند و میگوید: «در عقیدهپرستی، آدمی نخست شخص خود را به مقام اطلاق و كمال، یعنی به جایگاه خدایی، فرا میبرد. سپس به گفته اریش فروم در كتاب دل آدمی به خودشیفتگی بدخیم دچار میشود. یعنی خود را با آنچه دارد تعریف میكند، نه با آنچه انجام میدهد؛ و سرانجام، عقاید خود را جزو داشتهها و داراییهای خود به حساب میآورد. فرآورده این فرایند سه مرحلهای میشود كه عقاید خود را میپرستد. یعنی اولاً آنها را فراتر از زمان، مكان و اوضاع و احوال و غیر متأثر از عوامل تاریخی، اجتماعی و فرهنگی، به تعبیری امری ماورایی و بدون ذرهای نقص و عیب میداند و ثانیاً: میخواهد كه عالم و آدم خود را با این عقاید سازگار و موافق كنند و تسلیم آنها شوند و چون در اكثریت قریب به اتفاق موارد، نشانی از این سازگاری و موافقت و تسلیم نمیبیند، خود دستاندركار ایجاد آن میشود و به ستیزه با همه چیز برمیخیزد.»

دغدغههای ملكیان به همین ختم نمیشود. او در پاسخ به این سئوال كه اساساً ادیان درباره پیشرفت انسان چه میگویند؟ مینویسد: «به نظر میآید در ادیان، اندیشه پیشرفت وجود ندارد و به جایش اندیشه امید وجود دارد. هیچ دینی از ادیان تاریخی و نهادینه چه ادیان ابراهیمی یعنی یهودیت، مسیحیت و اسلام و چه ادیان شرقی مثل آیین هندو، آیین بودا، آیین دائو و آیین شینتو قائل به پیشرفت نیستند.»

هیچ دینی در هیچ فرقهای، قائل نشده كه بشر در بعد مادی یا معنوی همیشه در حال پیشرفت است. مدعای پیشرفت، در ادیان تأیید نشده و ادیان اصلاً قائل به پیشرفت نیستند. بگذریم از اینكه كسانی اعتقادشان بر این است كه ادیان قائل به پسرفتند، ولی بر آن هم تأكید نمیكنم. ادیان به جای پیشرفت آمدند یك چیز دیگری به نام امید را نشاندند، گفتند شما در حال پیشرفت نیستید. این جور نیست كه هر پدری عقبماندهتر از فرزند باشد و هر فرزندی عقب ماندهتر از نوه باشد و هر نوهای عقبماندهتر از نوزاد. اصلاً چنین چیزی وجود ندارد، بلكه برای هر فرد انسانی چیزی به نام امید وجود دارد: پیشرفت با امید خیلی تفاوت دارد. لااقل ۳ فرق عمده میان پیشرفت و امید وجود دارد: اولاً پیشرفت ادعایی است درباره گذشته و حال و آینده بشر، ولی ضروری نیست كه امید به امور محقق تعلق گیرد. ممكن است، من به چیزی امید داشته باشم، محقق هم بشود. ممكن است به چیزی هم امید ببندم، محقق نشود. در امید نوعی مطلوبیت، محل توجه است، نه نوعی موجودیت، اما در پیشرفت نوعی موجودیت محل ادعاست. دوم اینكه پیشرفت یك اندیشه اجتماعی است. وقتی میگوییم جامعه امروز پیشرفتهتر از جامعه صد سال پیش است، منظورمان این نیست كه هر انسانی در این جامعه از هر انسانی در جامعه صد سال پیش پیشرفتهتر است.

مسلم است كه پدر من از نیوتن پیشرفتهتر نیست. پیشرفت حكمی برای جامعه است، نه بر روی یك یك افراد و آحاد اجتماع، اما امید یك امر فردی است. نكته سوم این كه امید باعث عمل میشود، اما اندیشه پیشرفت ضرورتاً دعوت به عمل نمیكند، چون اندیشه پیشرفت میگوید این قانون بر هستی حاكم است، چه تنبلی بكنی چه نكنی، این قانون حاكمیت دارد. اگر سوار یك كشتی باشید، حركت و سكون آن به شما ساكنان كشتی ربطی ندارد. اما اگر من به جای اینكه سوار كشتی باشم، خودم در حال شنا در دریا باشم، اینكه به كجا نزدیك شوم و از كجا دور شوم، به فعالیت خودم بستگی دارد. اندیشه پیشرفت میگوید یك كشتی راه افتاد به نام پیشرفت و یك روند عمومی رو به جلو وجود دارد، بنابراین هیچ گونه دعوتی به عمل نمیآورد، اما امید نمیتواند هیچ گونه تأثیری در مقام عمل نداشته باشد. امید در واقع یك امر فردی است، هر چند تضمین نمیكند كه برآورده شود. همیشه نوعی عدم یقین در امید وجود دارد و خود این عدم یقین به عمل بحث میكند. ادیان به این امید قائلند. كسی كه قائل به امید است، باید یك پیشفرض داشته باشد كه قوانین حاكم بر جهان هستی منحصر به قوانین شناخته شده نیست. اگر شما قوانین حاكم بر جهان هستی را منحصر به قوانین شناخته شده بدانید كه دیگر امید وجود ندارد.

از دیگر مسائلی كه پیش روی مصطفی ملكیان قرار دارد، مسئله دینپژوهی و وضعیت آن در جامعه طی این سالهاست، او میگوید: «اگر آثاری را كه دینپژوهان جدید منتشر میكنند، با آثاری كه در حوزههای علمیه منتشر میشده، مقایسه کنیم، به نظر میرسد پیشرفت قابل ملاحظهای صورت گرفته است؛ اما اگر جنبه مقایسهای را كنار بگذاریم و آن چیزی كه «باید باشد» مدنظر قرار گیرد، باید بگویم كه خیلی از آن چشمانداز فاصله داریم.»

مصطفی ملكیان در خلوت خود فراتر از ما به دین و برداشتهای سطحی ما از آن مینگرد. او دغدغهاش نه دغدغههای روزمره ما كه یافتن «راهی به رهایی» است؛ رهایی انسان از خودپرستی و بتپرستی؛ رهایی انسان از تمام گرفتاریهایی كه با دست خودش ساخته است. تلاش مصطفی ملكیان مشتاقان بسیاری دارد كه ندای ژرف و عمیق او را با گوش جان میشنوند؛ مشتاقانی كه هر روز بیشتر از دیروز میشوند.

سلام گرگ بی طمع نیست

سفیر برزیل در تهران روز دوشنبه به طور رسمی پیشنهاد اعطای پناهندگی به یک زن را که به خاطر انجام اعمال منافی عفت به اعدام محکوم شده است، به مقامات ایران ارائه کرده است. خبرگزاری رسمی برزیل گزارش داده است سفیر برزیل در تهران، روز دوشنبه این پیشنهاد را ارائه کرده است.

یک منبع آگاه در وزارت امور خارجه برزیل به خبرگزاری آلمان گفته است پیشنهاد رییس جمهوری برزیل برای اعطای پناهندگی به این زن به وسیله سفیر برزیل به صورت رسمی ارائه شده است.

این خبری بود که واقعاً خیلی به غیرت من برخورد یعنی چه مگر ما نمیتوانیم زنی را که بالاخره گناهی مرتکب شده نگهداریم یا ببخشیم یا ....

ولی توجه شما را به گزارش زیر که از یکی از شهر های برزیل که محل برگزاری بازیهای جام جهانی بعدی هم هست در برزیل جلب میکنم

قضاوت به عهده شما

رونق صنعت "گردشگری جنسی" در برزیل

بر اساس تحقیقاتی که بی بی سی انجام داده، نوجوانان برزیلی نیاز رو به افزایش گردشگران خارجی را که خواهان سکس در حین تعطیلات خود در برزیل هستند، تامین می‌کنند.

کریس راجرز در گزارش خود نشان می‌دهد که چگونه این کشور به عنوان مقصدی برای گردشگری جنسی از تایلند پیشی می‌گیرد و برای حل این مشکل تلاش می‌کند.

بیکینی کوچک دخترک استخوان‌بندی ظریف او را به نمایش می‌گذارد. نباید بیش از ۱۳ سال داشته باشد. او یکی از ده‌ها دختر خیابان‌گردی است که در آفتاب خیره‌کننده ظهر به دنبال مشتری هستند. بیشتر آن‌ها از زاغه‌های اطراف شهر می‌آیند.

به محض این که اتومبیلم را پارک می‌کنم، دختران به شکل تحریک کننده‌ای شروع به رقصیدن می‌کنند تا توجه مرا به خود جلب کنند.

او می‌گوید:"‌سلام، اسم من کلمی است، ‌می‌خواهید یک "برنامه" داشته باشید؟"

برنامه اسم مستعاری‌ است که آنها برای یک ساعت همخوابگی استفاده می‌کنند. کلمی برای خدماتی که ارائه می‌کند کمتر از ۵ دلار می‌خواهد.

زن مسن‌تری که در آن اطراف است نزدیک می‌شود و خود را مادر کلمی معرفی می‌کند و می‌گوید: ‌"‌می‌توانید دو دختر دیگر نیز انتخاب کنید. آنها همسن دختر من هستند و قیمتشان هم همین قدر است."

او در ادامه توضیح می‌دهد: ‌"‌می‌توانم شما را به یک متل هم ببرم که اتاق‌هایش را به صورت ساعتی کرایه می‌دهد."

بهانه‌ای می‌آورم و سری به بارها و روسپی‌خانه‌های اطراف محله‌ بد‌نام می‌زنم. به ‌رغم سخت‌گیری‌های پلیس، پیشرفت ناچیزی در زمینه مهار و از بین بردن فحشای کودکان در خیابان‌های شهر رسیفه وجود دارد.

چهار سال بعد، برزیل میزبان جام جهانی فوتبال خواهد بود، رخدادی که می‌تواند به اقتصاد در حال شکوفایی این کشور کمک بسزایی بکند. برزیل در مبارزه با رکود اقتصادی پیروز شده و قسمتی از این موفقیت را مدیون سواحل مجلل و بی انتهای خود است که رکورددار جلب گردشگران هستند.

شهرت اروتیک (جنسی)‌ این کشور از دیرباز توجه گونه‌ای ناخواسته از گردشگران ‌‌را به سوی آن جلب کرده است.

هرهفته آژانس‌های مسافرتی و متخصص‌های برنامه ریزی تعطیلات هزارها مجرد اروپایی را با پرواز‌های از قبل تنظیم شده برای سکس ارزان قیمت به این‌جا می‌آورند. اکنون برزیل به عنوان پرطرفدارترین مقصد برای گردشگری جنسی دنیا در حال پیشی گرفتن از تایلند است.

زیر سن قانونی

به محض فرارسیدن شب، زمینه برای بازیگران صحنه گردشگری جنسی رسیفه واقع در ایالت پرنامبوکو فراهم می‌شود.

زن‌های خیابانی در میان گردشگران می‌لولند، در کنارشان می‌رقصند و به دنبال مشتریان احتمالی می‌گردند. سن قانونی برای روسپی گری ۱۸ سال است ولی خیلی از آنها جوان‌تر از آن به نظر می‌آیند.

رانندگان تاکسی با دخترانی که برای وارد شدن به بار، زیر سن قانونی هستند همکاری می‌کنند. یکی از آنها به من پیشنهاد داد که با قیمت یک دختر، برایم دو دختر بیاورد و ما را تا یک متل محلی هم برساند.

او در حالی که مرا به سارا و ماریا معرفی می‌کند، می‌گوید: ‌"آنها زیر سن قانونی هستند و بسیار ارزان‌تر از آنهایی که سنشان بالاتر است."

هیچ کدامشان تلاشی برای بالاترنشان دادن سن‌شان انجام نداده‌اند. یکی از آنها کیفی به رنگ صورتی روشن به سبک عروسک "باربی" به دست دارد. آنها دستهای یکدیگر را گرفته‌اند و به نظر از احتمال این که گیر بیفتند، می‌ترسند.

محله بدنام رسیفه اکنون پر شده از اتومبیل‌هایی که به آرامی در میان گروه‌های دخترانی که بدن‌هایشان را به نمایش گذاشته‌اند می‌خزند.

یکی از آنها یک بالاپوش و دامن کوتاه پوشیده و پیا نام دارد. او ۱۳ ساله است و موافقت کرده که با من در مورد زندگی‌اش به عنوان یک کودک روسپی صحبت کند. او به من توضیح می‌دهد که او هر شب تا زمان سپیده‌دم در همان گوشه خیابان کار می‌کند تا بتواند از عهد مخارج تامین کرک و کوکائین خود و مادرش برآید.

او با خودستایی می‌گوید: "‌معمولا هر شب بیش از ده مشتری دارم که هرکدام حدود ۱۰ رئال (معادل ۵/۵ دلار)‌ می‌پردازند. این برای خریدن یک تکه کرک کافی‌ است."

پیا برای امنیت بیشتر با گروهی از دخترهای بزرگتر از خودش کار می‌کند که نقش پا انداز را بازی می‌کنند، هوای پول‌ها را دارند و از جوان‌ترها محافظت می‌کنند.

او می‌گوید: "تعداد زیادی دختر این جا کار می‌کنند. من جوان‌ترین‌شان نیستم. خواهر من ۱۲ سال دارد. یکی دیگر هم هست که ۱۱ ساله است."

پیا نگران خواهرش است و اضافه می‌کند: "بیانکا از دو روز پیش که با یک جوان خارجی رفته دیگر دیده نشده است."

پیا از ۷ سالگی به عنوان روسپی کار می‌کند.

یونیسف تخمین می‌زند که حدود ۲۵۰ هزار روسپی کودک مانند پیا در برزیل زندگی می‌کنند.

پیا به من می‌گوید: "‌الان دیگر خیلی وقت است که این کار را می‌کنم. دیگر حتی به خطراتش هم فکر نمی‌کنم. پسرهای خارجی این جاها پیدایشان می‌شود. با خیلی از آنها بوده‌ام . آنها کسانی هستند شبیه شما."

قلع و قمع

تنها دوخیابان آن سوتر ،‌پیاده رو مملو از دگرجنس‌نماهایی است که برای مشتریانشان خودنمایی می‌کنند. رونیسون ۱۴ ساله و ایوان ۱۲ ساله در میان آنها هستند.

ظاهر این دو پسرعمو با کفش‌های پاشنه بلند، بلوزها و دامن‌های کوتاه و آرایش غلیظ زنانه کاملا غلط انداز است.

رونیسون در حالی که موهای بلندش را به شکل فریبنده‌ای عقب می‌زند، به من توضیح می‌دهد: "ما باید برای خریدن برنج و قوت لایموت برای خانواده‌های‌مان پول در بیاوریم. والدین ما خیلی نگران ما نیستند. به آنها می‌گوییم کی می رویم و کی برمی‌گردیم. آن وقت پول‌هایمان را به آنها می‌دهیم تا مواد غذایی بخرند. آنها می‌دانند ما چگونه پول درمی‌آوریم، فقط در این مورد صحبت نمی‌کنیم." در گذشته اکثر گردشگران جنسی به شهر فورتالزا در ۵۰۰ مایلی این‌جا می‌رفتند. اما دیگر چنین نیست. در سال گذشته شهر سئارا که پایتخت ایالتی است و قرار است میزبان جام جهانی نیز باشد پیامی شفاف به گردشگران جنسی داده که آنها در این شهر مورد استقبال قرار نخواهند گرفت.

هر هفته ده‌ها اتومبیل زره‌پوش و پلیس‌ فدرال مسلح به سلاح خودکار در خیابان‌های محله بدنام گشت می‌زنند، درهای متل‌ها و روسپی خانه را می‌شکنند، ‌متخلفان را بازداشت می‌کنند و دختران کم‌سن و سال را زیر پوشش می‌گیرند.

الین مارکز، مدیر سازمان کشوری حمایت از کودکان ادعا دارد که تاخت و تاز بی‌امان و بی رحمانه‌اش اثربخش بوده است.

او می‌گوید: " ما بسیاری از این مراکز فحشا را تعطیل کرده‌ایم. تمام خیابانها اکنون عاری از فحشا هستند. قصد دارم برای جام جهانی اقداماتم را شدت ببخشم. هدف مبارزات من، آن نوع از گردشگری است که فحشای کودکان را تشویق می‌کند."

سایر استان‌های کشور اعلام کرده‌اند که فعالیت های خانم مارکز را زیر نظر دارند و اگر این اقدامات با موفقیت همراه باشند آنها نیز از آن پیروی خواهند کرد.

'هراسان'

اما در ازای هر روسپی خانه‌ای که تعطیل می‌شود و هر گردشگر جنسی که دستگیر می‌شود، قربانیانی نیز وجود دارند.

خیلی از این قربانیان به خانه‌هایی هدایت می‌شوند که از محل اعانات اداره می‌شوند. ظرفیت پذیرش یک مرکز که نزدیک رسیفه است، کاملا پر شده، چون بسیاری از این دختران نمی‌توانند به خانه‌ای بازگردانده شوند که فقر موجود در آن، آنها را به فحشا کشانده است. این دختران از سراسر برزیل به آن جا فرستاده شده‌اند.

ماریای دوازده ساله می‌خواهد با مادرش زندگی کند ولی نمی‌تواند زیرا پا اندازش که او را مجبور به کار در خیابانها و فاحشه ‌خانه‌ها کرده بود، تهدید کرده که اگر فرار کند، او را به قتل خواهد رساند.

او به من گفت هنوز از جانش می‌ترسد.

او می‌گوید: ‌ چاره‌ای نداشتم جز این که هر چه او می‌گوید انجام دهم. حس می‌کردم کودکی‌ام را از دست می‌دهم. من فقط نه سالم بود. می‌ترسیدم. اگر گاهی بدون پول بازمی‌گشتم او مرا کتک می‌زد."

جین سولی سیلوا که این مرکز را بنیاد گذاشته می‌گوید: " اکثر این دختران وقتی به این جا می‌آیند تنها بین ۱۲ تا ۱۴ سال دارند. خیلی از آنها در بدو ورود مشکلات جدی نظیر سرطان دهانه رحم دارند. از آن جایی که سرطان معمولا در مراحل ابتدایی خود است، خوشبختانه ما هنوز قادریم به آنها کمک کنیم. خدا را شکر که درمان معمولا نتیجه‌بخش و موفقیت‌آمیز است."

بعضی از دخترها نیز آبستن می‌شوند و ‌پدر کودک آنها گردشگری جنسی ‌است.

امیدها

یک بنیاد خیریه بریتانیا در حال برنامه ریزی برای احداث مراکزی بیشتر از این دست است تا سرپناه تعداد رو به رشد کودکان روسپی شوند.

سارا دی کاروالهو از سازمان بین‌المللی "کودک شاد" می‌گوید: "در چند سال گذشته و در شمال شرقی برزیل، بحران برای کودکانی که به روسپی گری کشانده‌ می‌شوند به شدت رو به افزایش بوده است و این نتیجه روند رو به رشد تعداد گردشگران خارجی ا‌ست که برای گذراندان تعطیلات جنسی به برزیل می‌آیند. باید کودکان را از سطح خیابان‌ها جمع‌آوری کرد و چرخه فحشای خیابانی را شکست. باید به آنها مکان امنی برای زندگی داد، جایی که بتوانند کمک دریافت کنند."

اما هنوز خیلی مانده که بنیادهای خیریه و هجوم پلیس به مراکز روسپی گری، به پیا‌ دختر روسپی ۱۳ ساله‌ای که او را در خیابانهای روسیفه دیدم برسند.

خانه او کلبه کوچکی است که او همراه مادرش، دو برادرش و خواهر ۱۲ ساله‌اش که هنوز به خانه باز نگشته، در آن زندگی می‌کند. این کلبه چیزی نیست جز یک سایه‌بان لرزان و در حال فروریختن، ‌دو نیمکت که به جای تخت‌خواب عمل می‌کنند و یک سطل پلاستیکی که در آن لباس و ظرف می‌شورند.

وقتی از کازا، ‌مادر او پرسیدم که آیا اشتغال دخترانش به روسپی گری او را ناراحت می‌کند یا نه، او بیشتر نگران این بود که آنها پول را به خانه نیاورند. او می‌گفت: "اگر پول هم در بیاورند آن را به خانه نمی‌آورند...نه آنها تمام پول را به خانه نمی‌آورند."

پیا به من گفت که امیدوار است روزی روسپی گری را کنار بگذارد. او می‌گفت شنیده بنیادهای خیریه‌ای هستند که به دخترانی نظیر او اسکان می‌دهند.

او می‌گوید :‌" هر روز از خدا می‌خواهم که مرا از این زندگی نجات دهد. بعضی اوقات جلوی ‌خودم را می‌گیرم اما بعد دوباره برای پیدا کردن مشتری به خیابان‌ها می‌روم. اعتیاد خیلی بد است. اعتیاد نقطه ضعف من ‌است، از طرف دیگر همیشه مشتریانی وجود دارند که حاضرند پول خرج کنند."

گزارش گر بی بی سی از برزیل گزارش کرده است

آیا میدانید؟

- آيا مي‌دانيد با هوش‌ترين زن دنيا 5 فوق‌ ليسانس دارد و ضريب هوشي او 200 است و دنبال كار است.
- آيا مي‌دانيد اولين فردي كه در اروپا اقامت گرفت يك زن ايراني بود و بعد مسأله اقامت خارجي‌ها مطرح شد.
- آيا مي‌دانيد ايرانيان در انگليس ثروتمندترين قشر جامعه هستند حتي ثروتمندتر از ملكه اليزابت.
- آيا مي‌دانيد ايرانيان در آمريكا فرهيخته‌ترين افراد جامعه امريكا هستند.
- آيا مي‌دانيد رئيس كامپيوتر ناسا يك ايراني است.
- آيا مي‌دانيد حدود 250 ايراني در ناسا محقق داريم.
- آيا مي‌دانيد سال 2001 در فرانسه سال ايران نام داشت.
- آيا مي‌دانيد اگر 3 قاره آسيا و امريكا و آفريقا را به هم وصل كنيم ايران در مركز جهان است.
- آيا مي‌دانيد فرشته‌ها با سرعت نور حركت مي‌كنند و زمان بر آن‌ها كند مي‌شود.
- آيا مي‌دانيد انسان در سال 3000 قد متوسط 2 متر و 120 سال عمر و پوست قهوه‌اي خواهد داشت.
- آيا مي‌دانيد وزن 1 قاشق چايخوري از سياه چاله‌ها 2 ميليارد تن است؛ بله 2 ميليارد تن.
- آيا مي‌دانيد يك سياهچاله در كهكشان راه شيري است كه هر ثانيه 1000 بار دور خود مي‌چرخد.
- آيا مي‌دانيد ضريب هوشي انسان‌هاي معمولي بين 85 تا 105 است.
- آيا مي‌دانيد هر تار موي انسان مي‌تواند تا وزن 100 گرم رشد كند.
- آيا مي‌دانيد بلندترين موي سر دنيا 6 متر است.
- آيا مي‌دانيد چشم انسان معادل يك دوربين 135 مگاپيكسل است.
- آيا مي‌دانيد سريع‌ترين عنكبوت دنيا داراي سرعت Km 16 در ساعت است كه در افريقاست.
- آيا مي‌دانيد يك انسان نهايتاً مي‌تواند با سرعت Km 35 در ساعت بدود.
- آيا مي‌دانيد نوعي عنكبوت مي‌تواند 300 برابر وزنش را بلند كند.
- آيا مي‌دانيد طول موج نور مرئي بين 700 – 400 نانومتر است.
- آيا مي‌دانيد خورشيد كوچك‌ترين ستاره دنيا است.
- آيا مي‌دانيد وقتي به خورشيد نگاه مي‌كنيد صحنه 8 دقيقه قبل از آن را مشاهده مي‌كنيد.
- آيا مي‌دانيد زمين در آغاز پيدايش خود 2000 بار بزرگ‌تر از حجم كنوني خود را داشته است.
- آيا مي‌دانيد مساحت سوراخ اوزون 34 ميليون كيلومتر مربع يا به اندازه آمريكاي شمالي است.
- آيا مي‌دانيد سالانه 3,1 ميليون مترمكعب چوب صرف چوب‌هاي غذاخوري در چين مي‌شود.
- آيا مي‌دانيد ماموت‌ها كه 10 هزار سال پيش منقرض شدند تا 6 سالگي شير مادرشان را مي‌خوردند.
- آيا مي‌دانيد جوانان هندي شادترين و جوانان ژاپني افسرده‌ترين‌هاي جهانند.
- آيا مي‌دانيد مردم فيليپين به بيش از 1000 لهجه سخن مي‌گويند.
- آيا مي‌دانيد عمر مفيد انسان‌ها در كف دستشان نوشته شده است، نگاه كنيد. 63 = 18 - 81
- آيا مي‌دانيد مسن‌ترين انسان دنيا با 142 سال سن الان در ايران زندگي مي‌كند.
- آيا مي‌دانيد به گفته صندوق پول جهان ايران در تورم رتبه 5 جهان است و تا چند سال ديگر البته 1 خواهد شد.
- آيا مي‌دانيد گران‌ترين كفش دنيا 1 ميليارد و 700 ميليون تومان است.
- آيا مي‌دانيد گران‌ترين سينماي خانگي 210 ميليون تومان است.
- آيا مي‌دانيد گران‌ترين بلندگوي جهان 210 ميليون تومان قيمت دارد.
آيا مي‌دانيد شيريني تنها مزه‌اي است كه جنين در رحم مادر هم مي‌فهمد.
آيا مي‌دانيد زنبور عسل 5 چشم دارد كه 2 تا اصلي در بغل سر و 3 تا بر روي سر قرار دارد.
آيا مي‌دانيد 20 درصد آب شيرين جهان ميان آمريكا و كانادا قرار دارد.
آيا مي‌دانيد بهترين شكارچي در خشكي خرس قطبي است.
آيا مي‌دانيد خرس قطبي هنگامي كه روي دو پا مي‌ايستد حدود 3 متر است.
آيا مي‌دانيد در بين انواع خرس، خرس پاندا بزرگ‌ترين جمجمه را دارد.
آيا مي‌دانيد خرس با تمام سنگيني خود مي‌تواند با سرعت 50 كيلومتر در ساعت بدود.
آيا مي‌دانيد حس بويايي خرس تقريباً 100 برابر قوي‌تر از انسان است.
آيا مي‌دانيد كوه‌هاي آلپ در سال حدود يك سانتيمتر بلند مي‌شوند.
آيا مي‌دانيد بيماري قند اولين عامل كوري در مردم جهان است.
آيا مي‌دانيد گرده گل هرگز فاسد نمي‌شود.
آيا مي‌دانيد دانشمندان دريافته‌اند كه مورچه همچون انسان صبح‌ها خميازه مي‌كشد.
آيا مي‌دانيد ويروس عامل آنفلوآنزا بيش از 200 نوع دارد.
آيا مي‌دانيد هيتلر از مكان‌هاي بسته بسيار وحشت داشت.
آيا مي‌دانيد فنلاند از 179 هزار و 585 جزيره تشكيل شده است.
آيا مي‌دانيد زنبور از بوي عرق بدش مي‌آيد و به كسي كه بدنش بو دهد يا عطرزده باشد حمله مي‌كند.
آيا مي‌دانيد رنگ سفيد براي زنبور عسل آرامش دهنده و رنگ قهوه‌اي ناراحت كننده‌ است.
آيا مي‌دانيد بدن زنبورداران مي‌تواند بيش از 100 نيش زنبور عسل را تحمل كند.
آيا مي‌دانيد زنبور بي‌نظمي را دوست ندارد، اگر جلوي كندوي آن‌ها بايستيد به شما حمله خواهند كرد.
آيا مي‌دانيد سختي آب مشابه سختي بتن است.
آيا مي‌دانيد رعد و برقي به طول 6 و 1كيلومتر داراي برق كافي براي روشن كردن 1 ميليون لامپ است.
آيا مي‌دانيد هنگام صحبت براي بيان هر كلمه 72 ماهيچه به كار گرفته مي‌شود.
آيا مي‌دانيد خون ميگوها آبي رنگ است، عنكبوت‌ها خوني روشن و شفاف دارند.
آيا مي‌دانيد دانه نوعي درخت غول پيكر از خانواده كاج فقط 005/0 گرم وزن دارد.
آيا مي‌دانيد 85 درصد گياهان در اقيانوس‌ها رشد مي‌كنند.
آيا مي‌دانيد تنها چيزي كه در اسيد حل نمي‌شود الماس است و فقط خيلي زياد آن را از بين مي‌برد.
آيا مي‌دانيد زرافه تازه متولد شده 2 متر قد دارد.
آيا مي‌دانيد شما به طور متوسط 15000 بار در روز پلك مي‌زنيد.
آيا مي‌دانيد حدود 13 درصد مردم چپ دست هستند، اين رقم در گذشته 11 درصد بود.
آيا مي‌دانيد دو سوم وزن بدن از آب تشكيل شده كه 92 درصد خون 75 درصد مغز 75 عضلات از آب تشكيل شده‌اند.
آيا مي‌دانيد هر انسان مي‌تواند 1 دقيقه نفس خود را حبس كند و ركوردش در جهان 8.5 دقيقه است.
آيا مي‌دانيد در 150 سال گذشته قد افراد در كشورهاي صنعتي 10 سانت رشد داشته است.
آيا مي‌دانيد هر تكه كاغذ را نمي‌توان بيش از 9 بار تا كرد.
آيا مي‌دانيد 75 درصد جرم اتمسفر در 10 كيلومتر ضخامت پايين جو قرار گرفته است.
آيا مي‌دانيد تغيير فاصله زمين و خورشيد تأثيري بر دما ندارد بلكه زاويه تابش خورشيد مؤثر است.
آيا مي‌دانيد تبخير از سطح خاك عمده‌ترين منبع هدر رفت آب به صورت تبخير در ايران است.
آيا مي‌دانيد بر هر سانتي متر از سطح زمين 105 كيلوگرم هوا وجود دارد.
آيا مي‌دانيد در فصل زمستان در مناطق سردسير ليمنوگراف از كار انداخته و از اشل استفاده مي‌كنند.
آيا مي‌دانيد به ازاي هر 1 درصد افزايش نمك محلول در آب 1 درصد از شدت تبخير كاسته مي‌شود.
آيا مي‌دانيد اگر تمام يخ‌هاي قطبي ذوب شوند آب درياها 14 متر بالا مي‌آيد.
آيا مي‌دانيد بيشترين قربانيان سيل زنان و سپس كودكان هستند.
آيا مي‌دانيد در سال‌هاي آتي جنگ‌هايي بر سر آب در جهان رخ خواهد داد.
آيا مي‌دانيد ارتفاع تبخير در باران 2 متر و ارتفاع متوسط بارندگي 24 سانت است.
آيا مي‌دانيد اعصابي كه در بدن شما وجود دارند به اندازه فاصله زمين تا ماه است.
آيا مي‌دانيد درازترين ناخن دست دنيا مربوط به زني امريكايي است كه هر ناخن او 6 متر است.
آيا مي‌دانيد در يك سانتي متر از پوست شما 12 متر عصب و 4 متر رگ و مويرگ وجود دارد.
آيا مي‌دانيد رشد كودك در بهار بيشتر است.
آيا مي‌دانيد در آمريكا ساليانه 85 ميليون تن كاغذ مصرف مي‌شود.
آيا مي‌دانيد اسب ماده 30 و اسب نر 36 دندان دارد.
آيا مي‌دانيد حس بويايي مورچه با حس بوبايي سگ برابري مي‌كند.
آيا مي‌دانيد زمان لازم براي اين كه آب اقيانوس‌ها 1 دور در چرخه هيدرولوژيكي بچرخد 3000 سال است.
آيا مي‌دانيد اين زمان براي يخ‌هاي قطبي 8000 سال و براي آب‌هاي زيرزميني 5000 سال است.
آيا مي‌دانيد فقط از درصد از آب‌هاي زمين قابل استفاده براي آشاميدن است.
آيا مي‌دانيد آقايان روزانه 40 تار مو و خانم‌ها 70 تار موي خود را از دست مي‌دهند.
آيا مي‌دانيد وزن اسكلت انسان بالغ 13 تا 15 كيلوگرم است.
آيا مي‌دانيد زرافه مي‌تواند با زبانش گوش‌هايش را تميز كند.
آيا مي‌دانيد اسب‌ها در مقابل گاز اشك آور مصون‌اند.
آيا مي‌دانيد مساحت درياچه اروميه 6 هزار كيلومتر مربع و عميق‌ترين جاي آن 14 متر است.
آيا مي‌دانيد نعناع سكسكه و تنگي نفس را شفا مي‌دهد.
آيا مي‌دانيد 200 ويروس شناخته شده كه به دستگاه تنفس اثر مي‌گذارند و باعث سرماخوردگي مي‌شوند.
آيا مي‌دانيد درياي مديترانه بين 3 قاره اروپا، آسيا و آفريقا قرار دارد.
آيا مي‌دانيد جرم زمين هشتاد و يك برابر ماه است.
آيا مي‌دانيد انسان اوليه و اجداد اوليه انسان هر دو در يك زمان در اروپا بودند.
آيا مي‌دانيد نوزاد بيش از 300 استخوان دارد كه با رشد بعضي از آن‌ها به يكديگر جوش مي‌خورند.
آيا مي‌دانيد تقريباً يك سوم وزن يك زن و يك دوم وزن يك مرد را ماهيچه تشكيل مي‌دهد.
آيا مي‌دانيد 30 برابر جمعيتي كه امروزه بر روي كره زمين است در زير خاك مدفون‌اند.
آيا مي‌دانيد با يك مداد مي‌توان خطي به طول 56 كيلومتر كشيد.
آيا مي‌دانيد عقرب‌ها تنها موجوداتي هستند كه اشعه راديو اكتيو تأثيري بر آن ها ندارد.
آيا مي‌دانيد عقرب‌ها دو دشمن دارند كه يكي از آن‌ها يك نوع سار و ديگري مگس است.
آيا مي‌دانيد شيشه به ظاهر جامد است ولي مايعي است كه با سرعت بسيار كند حركت مي‌كند.
آيا مي‌دانيد اولين راه شوسه و زيرسازي شده در جهان توسط داريوش ساخته شد.
آيا مي‌دانيد نور مي‌تواند در يك ثانيه 7.5 دور دور زمين بچرخد.
آيا مي‌دانيد اگر تمام رگ‌هاي خوني را در يك خط بگذاريم تقريبا 000/97 كيلومتر مي‌شود.
آيا مي‌دانيد سرعت صوت در فولاد 14 بار سريع‌تر از سرعت آن در هوا است.
آيا مي‌دانيد وقتي مگس بر روي يك ميله فولادي مي‌نشيند به اندازه 2 ميليونيم ميليمتر خم مي‌شود.
آيا مي‌دانيد فشار در مركز خورشيد تقريباً 700 ميليون تن بر 5/4 مترمربع است.
آيا مي‌دانيد طول عمر مردم سوئد و ژاپن از ديگر ملل جهان بيشتر است.
آيا مي‌دانيد داغ‌ترين نقطه زمين در دالول اتيوپي است كه دماي هوا در سايه 94 درجه است.
آيا مي‌دانيد 1 ليتر سركه در زمستان سنگين تر از تابستان است.
آيا مي‌دانيد 60 درصد از ماهواره‌هاي جهان نظامي و 40 درصد بقيه غيرنظامي است.
آيا مي‌دانيد در هر ثانيه 5000 بيليون بيليون الكترون به صفحه TV برخورد مي‌كند تا تصوير را ايجاد كند.
آيا مي‌دانيد يك بيليون برابر با ميليون ضرب در ميليون است.
آيا مي‌دانيد شانس شبيه بودن دو اثر انگشت 1 به 64 ميليارد است.
آيا مي‌دانيد يك گالن روغن سوخته، مي‌تواند تقريباً 1 ميليون گالن آب تميز را آلوده كند.
آيا مي‌دانيد خوردن 1 سيب اول صبح، بيشتر از قهوه باعث دور شدن خواب آلودگي مي‌شود.
آيا مي‌دانيد قديمي‌ترين آدامسي كه جويده شده، متعلق به 9000 سال پيش بوده است.
آيا مي‌دانيد اسكيموها هم از يخچال استفاده مي‌كنند، منتها براي محافظت غذا در مقابل يخ زدن.
آيا مي‌دانيد جويدن آدامس هنگام خرد كردن پياز، مانع از اشك‌ريزي شما مي‌شود.
آيا مي‌دانيد در 4000 سال قبل، هيچ حيواني اهلي نبود.
آيا مي‌دانيد به طور متوسط روزانه، 12 نوزاد به خانواده‌هاي اشتباه داده مي‌شوند.
آيا مي‌دانيد هيچ كس نمي‌داند چرا صداي اردك‌ها اكو نمي‌شود.
آيا مي‌دانيد سس كچاپ در سال 1830 به عنوان يك دارو به فروش مي‌رفته است.
آيا مي‌دانيد لئوناردوداوينچي 10 سال طول كشيد تا لب‌هاي موناليزا را نقاشي كند.
آيا مي‌دانيد وقتي پاهايت را آرام بالا بياوري و به پشت بخوابي در ماسه فرو نمي‌روي.
آيا مي‌دانيد اكثر افراد در كمتر از 7 دقيقه خوابشان مي‌برد!
آيا مي‌دانيد يك انسان 8 ثانيه بعد از قطع گردن هنوز به هوش است.
آيا مي‌دانيد سالي 500 شهاب سنگ به زمين برخورد مي‌كنند.
آيا مي‌دانيد خورشيد روزي 000/126 ميليارد اسب بخار انرژي به زمين مي‌فرستد.
آيا مي‌دانيد كوچك‌ترين زمين فوتبال ساخته شده يك بيست هزارم يك تار مو است (نانو).
آيا مي‌دانيد با دويدن مي‌توان مسافر زمان بود و كسري از ثانيه از ديگران بيشتر عمر كرد.
آيا مي‌دانيد 56 درصد افرادي كه دست چپ هستند، تايپيستند.
آيا مي‌دانيد براي توليد 1 ليتر بنزين 5/23 تن گياه در گذشته مدفون شده است.
آيا مي‌دانيد هر 1 دقيقه نسل يك موجود زنده منقرض مي‌شود.
آيا مي‌دانيد داوينچي با يك دست مي‌نوشت و با دست ديگر نقاشي مي‌كشيد.
آيا مي‌دانيد گوش و بيني در تمام طول عمر رشد مي‌كنند.
آيا مي‌دانيد آب دريا بهترين ماسك صورت است.
آيا مي‌دانيد در ساخت برج ايفل 5/2 ميليون پيچ و مهره به كار رفته است.
آيا مي‌دانيد بيني انسان قادر به تشخيص 000/10 نوع بوي مختلف است.
آيا مي‌دانيد انرژي كه خورشيد در 1 ثانيه توليد مي‌كند براي مصرف 1 ميليون سال زمين كافي است.
آيا مي‌دانيد غيرممكن است كه بتوانيد با چشم باز عطسه كنيد.
آيا مي‌دانيد ما در طول زندگيمان 18 كيلو پوست مي‌اندازيم.
آيا مي‌دانيد رنگ مورد علاقه 80 درصد آمريكايي‌ها آبي است!
آيا مي‌دانيد وقتي شخصي در سريلانكا سرش را از طرفي به طرفي ديگر تكان مي‌دهد يعني باشه.
آيا مي‌دانيد در اين دنيا تعداد جوجه‌ها از آدم‌ها بيشتر است.
آيا مي‌دانيد نوارهاي لاستيكي خيلي طول مي‌كشد تا سرد شوند.
آيا مي‌دانيد مغز در هنگام خواب فعال‌تر از وقتي است كه تلويزيون مي‌بينيد.
آيا مي‌دانيد اگر مادران در زمان بارداري سيب به خصوص سبز استفاده كنند نوزادانشان زيبا مي‌شوند.
آيا مي‌دانيد مادران باردار از انگور و جوانه گندم و امگا 3 استفاده كنند بچه‌هاي آن‌ها تيزهوش مي‌شوند.
آيا مي‌دانيد خورشيد فقط 1 بر 000/40 جرم خود را از دست داده است.
آيا مي‌دانيد ايران 1018 شهر دارد.
آيا مي‌دانيد پر آب‌ترين رود ايران كارون در خوزستان است.
آيا مي‌دانيد بام ايران استان چهارمحال و بختياري است.
آيا مي‌دانيد هر فردي در طول 24 ساعت 23 هزار بار نفس مي‌كشد.

یادی از بایزید بسطامی

از بایزید بســـطامی نقل است که :

روزی مردی از خداوندان حال نزد من آمد ، گفت این منزلت را از چه یافتی ؟

بدو گفتم : خداوند مرا هشت کرامت ارزانی کرد:

اول) " نفس خویش را واپس مانده دیدم و خلق را پیشی گرفته از من"

دوم)  "راضی شدم بجای خلق به دوزخ درآیم ، از فرط شفقتی که بر ایشان داشتم"

سوم) " قصد من تنها ادخال سرور در قلب مؤمن بود"

چهارم ) " چیزی از برای فردا ذخیره ننهادم "

پنجم) "رحمت خدا را برای خلق بیشتر خواستم تا برای خویش"

ششم) "کوشش خویش را برای ادخال سرور در قلب مؤمن و بیرون راندن غم از دلش بکار بردم"

هفتم)" از فرط شفقت بر مؤمنان هرکه را دیدم ، نخست من بر او سلام گفتم"

هشتم)" اگر خدای تعالی بروز رستاخیز بر من ببخشاید و اذن شفاعت دهد نخست آنان را شفاعت کنم که مرا آزرده اند و با من جفا کرده اند ، سپس آنانکه در حق من نیکی واکرام کرده اند. "

نقل از دفتر روشنائی صفحه 150  از میراث عرفانی بایزید بسطامی

هدیه غلامرضا نظری به شما

ده حقیقت در مورد مغز انسان

یک گزارش به 10 حقیقت درباره مغز انسان که شاید بسیاری آنها را ندانید ، پرداخته و تفاوتهای مغز انسانهای گذشته و مدرن، زنان و مردان را مورد بررسی قرار داده است.

طی تاریخ مغز انسان در نادیده گرفته شدن خود نقش بسیار خوبی را ایفا کرده است. تمامی انسانها از مصریان باستان گرفته تا ارسطو اهمیت چندانی به نقش ماده مرموزی که میان دو گوش انسان قرار گفته است نداده اند.

آناتومی شناس معروف "گالن" به مغز به عنوان فرمانده حرکات و صحبت کردن بدن انسان اعتبار داد اما حتی او نیز توجه چندانی به ماده سفید و خاکستری مغز نداشت. بر اساس گزارش لایو ساینس امروزه تحقیقات و پیشرفتهای تکنولوژیکی امکان مشاهده نزدیک مغز انسان را به وجود آورده است و یافته هایی که به واسطه این تکنولوژی ها به دست آمده اند می توانند افرادی مانند گالن را نیز شگفت زده کنند:

مغز انسان بسیار بزرگ است...

میانگین وزن مغز یک فرد بالغ 1.3 تا 1.4 کیلوگرم است. برخی از جراحان مغز و اعصاب بافت مغز زنده را مانند خمیردندان و مواد نیمه جامد دیگر توصیف می کنند. در حدود 80 درصد از محتوی جمجمه انسان را مغز فرا گرفته است و مابقی آن از میزان یکسانی خون و مایع نخاعی انباشته شده است به بیانی دیگر حجم مواد انباشته شده در جمجمه انسان با گنجایش بطری دو لیتری آب معدنی برابری می کند.

... اما در حال کوچک شدن است

انسانهای ماقبل تاریخ از مغزهای بسیار بزرگتری برخوردار بوده اند و مطالعات نشان می دهند مغز انسان از پنج هزار سال پیش تا کنون در حدود 150 سانتیمتر مکعب کوچکتر شده است که این میزان با 10 درصد از کل حجم مغز برابری می کند. تا کنون دلیل این کاهش حجم مغز مشخص نشده اما برخی بر این باورند این کاهش حجم با افزایش کارایی مغز همراه شده است. برخی دیگر بر این باورند که به دلیل عدم نیاز به فکهای مقاوم برای جویدن مواد غذایی سخت، جمجمه انسان رو به کوچک تر شدن گذاشته است. با این همه تا کنون شاهدی بر این موضوع که کوچک شدن مغز از میزان هوشمندی انسانها کاسته است یا نه به دست نیامده است.

مغز انسان انرژی خوار است

این عضو حیاتی که تنها دو درصد از وزن بدن را تشکیل می دهد در حدود 20 درصد از اکسیژن و 25 درصد از گلوکز خون را مصرف می کند. این میزان مصرف انرژی مباحثاتی را در میان دانشمندان به راه انداخته است تا دریابند چه ماده غذایی منجر به تکامل یافتن مغز بزرگ در انسان شده است. در ابتدا گوشت به عنوان عامل آغاز این تکامل انتخاب شد اما به دلیل غیر قابل اتکا بودن این منبع غذایی دانشمندان گیاهان غنی از انرژی را به عنوان ماده غذایی انتخاب کردند که باعث تکامل یافتن مغز انسان و بزرگ شدن آن شده است. از دیگر نظریه هایی که برای توضیح بزرگ شدن مغز ارائه شده اند می توان به تغییرات آب و هوایی، نیاز محیطی و رقابتهای اجتماعی اشاره کرد.

چین خوردگی های مغز انسان را هوشمند می کنند

سطح مغز انسان از شیارهای عمیقی در هم پیچیده شده و از فرورفتگی ها (Sulci) و برآمدگی ها (Gyri) تشکیل شده است. این سطح غشای مغزی خوانده شده و منزلگاه 100 بیلیون نورون یا سلول عصبی است. این ساختار پیچیده به مغز امکان می دهد تا در فضایی کوچک بیشتر فشرده شده و در نتیجه قدرت پردازش آن افزایش پیدا کند.

بیشتر سلولهای مغز نورونها هستند

دیدگاه قدیمی که انسان تنها از 10 درصد از مغزش استفاده می کند دیدگاهی نادرست است اما اکنون آشکار شده است زمینه به وجود آمدن این دیدگاه در واقع این است که نورونها تنها 10 درصد از مغز انسان را تشکیل می دهند. بقیه سلولهای مغزی که بیش از نیمی از وزن مغز را به خود اختصاص داده اند سلولهای Glia نام دارند که به زبان یونانی به معنی چسب است. از این رو در گذشته عصب شناسان معتقد بودند این سلولها برای در کنار هم نگاه داشتن نورونها در مغز قرار دارند اما مطالعات جدید نشان داده اند که نقش این سلولها محافظت و ایجاد ایمنی برای رشد و عملکرد سیناپسها است.

مغز باشگاهی خصوصی است

ساختاری از سلولها در سیستم خونی مغز که دیواره خونی-مغزی نام دارد مانند نگهبانان در باشگاه های خصوصی تنها به چند مولکول اجازه ورود به بخش اصلی سیستم عصبی یعنی مغز را می دهد. مویرگهایی که تغذیه مغز را به عهده دارند در کنار سلولهایی که به یکدیگر چسبیده اند از ورود مولکولهای بزرگ جلوگیری می کنند، تنها پروتئینهای ویژه ای اجازه دارند موادغذایی و مواد دیگر مورد نیاز مغز را به داخل ببرند. این دیواره در عین محافظت از مغز گاه می تواند از ورود داروهای حیاتی به مغز نیز جلوگیری کنند. تنها راهی که تا کنون توانسته است ورود داروها از میان این مانع مغزی را امکانپذیر سازد فناوری نانو بوده است. در مطالعاتی که در سال 2009 در رابطه با درمان سرطان انجام گرفته بود دانشمندان توانستند نانوذرات ویژه ای را از میان این دیواره عبور داده و به دیواره تومورهای سرطانی اتصال دهند. در آینده می توان با ترکیب نانو ذرات و داروهای شیمی درمانی روشی موثر برای از بین بردن تومورهای مغزی به وجود آورد.

مغز در ابتدا به شکل لوله ای کوچک است

به گزارش مهر، پایه های مغز در اولین روزهای شکل گیری جنین بنا گذاشته می شوند. سه هفته پس از شکل گرفتن جنین لایه ای از سلولهای بنیادین که صفحه عصبی نام دارد شکل گرفته و به لوله ای عصبی تبدیل می شود. این نسج در واقع سیستم مرکزی عصبی را به وجود می آورد. لوله عصبی از ابتدایی ترین مراحل رشد جنین شکل گرفته و از دیگر بخشها متمایز می شود و شکل گیری نورونها و دیگر سلولها نیز از سه ماهه دوم آغاز خواهد شد. چین خوردگی های مغز بسیار دیر آغاز می شود و در 24 هفتگی تعداد بسیار کمی از این چین خوردگی ها بر روی سطح مغز مشاهده می شود.

مغز کاملا تکامل نیافته است

نقطه اوج رشد ماده خاکستری مغز به دوران بلوغ انسان تعلق دارد و در دوران نوجوانی و با گسترش بخشهای قدامی مغز که با قضاوت و تصمیم گیری در ارتباطند تکامل بیشتری پیدا می کند. مطالعات نشان داده اند بخشهایی که با عملکرد چندگانه انسان در ارتباط است تا 16 یا 17 سالگی به طور کامل تکمیل نمی شوند و بسیاری از دیگر توانایی های مغز تا 20 سالگی به تکامل می رسند.

مغز هرگز از تغییر دست بر نمی دارد

زمانی دانشمندان بر این باور بودند که با پشت سر گذاشتن جوانی، توانایی شکل گیری اتصالات نورونی جدید نیز در انسان متوقف می شود. دیدگاهی که در سال 2007 مردود اعلام شد و دانشمندان دریافتند مغز در شرایط مختلف توانایی تشکیل دادن نورونهای جدید را دارد و مغز می تواند در دوران بزرگسالی نیز اتصالات جدید نورونی بسازد. همچنین تحقیقات بر روی مراقبه یا مدیتیشن نشان داده است تمرین دادن شدید مغز می تواند ساختار و عملکرد مغز را تغییر دهد.

زنان از این پس دیگر ونوسی نیستند

فرهنگ های عام می گویند مغز زن و مرد با یکدیگر تفاوت دارند. درست است که هورمونهای زنان و مردان بر روی گسترش مغز تاثیرات متفاوتی دارد و تا کنون تفاوتهایی در زمینه شیوه های احساس درد، تصمیمگیری های اجتماعی و کنار آمدن با فشارهای روحی میان زنان و مردان کشف شده است اما در واقع بیشترین بخش مغز و قدرت مغزی زنان و مردان با یکدیگر یکسان اند. مطالعاتی که در زمینه تفاوتهای جنسیتی انجام گرفته نشان می دهند 78 درصد از تفاوتهای جنسیتی گزارش شده نزدیک به صفر یا بسیار کوچک بوده اند. همچنین این مطالعات شایعات موجود در رابطه با توانایی های مختلف جنسیتهای متفاوت را رد کرده است. مطالعه ای که در ژانویه سال جاری بر روی نیم میلیون دختر و پسر از 69 کشور جهان انجام گرفت نشان داد هیچ اختلافی در توانایی محاسبه و ریاضیات میان این دو جنسیت وجود ندارد.

هشدار استیون هاوکینگ در مورد موجودات فضایی

هشدار استیون هاوکینگ در مورد موجودات فضایی

استیون هاوکینگ، استاد دانشگاه کمبریج بریتانیا هشدار داده است که احتمال وجود موجودات فضایی تقریبا قطعی است، اما انسان ها باید از برقراری ارتباط با آنها خودداری کنند.

این استاد رشته فیزیک نجومی در یکی از مجموعه برنامه های شبکه تلویزیونی "دیسکاوری" گفت این فرض که در دیگر نقاط عالم هم حیات هوشمند وجود دارد، "بسیار منطقی است".

با این حال او هشدار داده است که احتمال دارد این موجودات بیگانه برای تامین منابع مورد نیاز خود به کره زمین حمله کنند و سپس آن را ترک کنند.

آقای هاوکینگ گفته است: درصورتیکه موجودات فضایی به زمین بیایند، نتیجه آن مشابه سفر کریستف کلمب به قاره آمریکا خواهد بود که برای ساکنان بومی این قاره پیامد مثبتی نداشت".

پروفسور هاوکینگ معتقد است که انسان ها به جای اینکه سعی کنند با موجودات فرا زمینی ارتباط برقرار کنند، باید تمام تلاش خود را برای پرهیز از هرگونه ارتباطی با این موجودات به خرج دهند.

او می گوید: ما باید توجه مان را فقط به خودمان معطوف کنیم تا از تکامل حیات به آنچه که مطلوب ما نیست جلوگیری کنیم".

در گذشته عملیات اکتشافی در فضا صورت گرفته بود که در آن خطوط حکاکی شده بشر و نمودارهایی برای نشان دادن موقعیت سیاره زمین در کهکشان به فضا فرستاه شده بود.

همچنین در مواردی پرتوهای رادیویی به امید رسیدن به تمدن های بیگانه در دیگر سیارات به فضا فرستاده شده است.

پرفسور هاوکینگ گفت: از نظر مغز ریاضی من تنها اعداد، فکر کردن در مورد موجودات بیگانه فضایی را از نظر منطقی توجیه می کنند".

او می گوید چالش اساسی این خواهد بود که این موجودات بیگانه واقعا چه ویژگی هایی دارند.

این برنامه احتمال وجود گونه های مختلفی از موجودات فرا زمینی از جمله گیاهخواران دوپا و شکارچیان زرد مارمولک شکل را مورد بررسی قرار می دهد.

با این حال پروفسور هاوکینگ معتقد است که بیشتر نمونه های حیات فرا زمینی به احتمال زیاد در حد میکروبهایی با ساختار ساده هستند.

در مجموعه تلویزیونی "عجایب منظومه خورشیدی" که اخیرا در بی بی سی تولید شده است هم پروفسور "برایان کوکس" از دانشگاه منچستر معتقد است که احتمالا در درون منظومه خورشیدی ما انواع دیگری از حیات وجود دارد.

او می گوید احتمالا در زیر صفحه یخی که "اروپا"، یکی از قمرهای ژوپیتر را تشکیل می دهد هم اورگانسیم های زنده ای وجود دارند.

پروفسور کاکس می گوید حتی در فاصله ای نزدیکتر به زمین، یعنی در کره مریخ هم شواهدی در دست است که احتمال وجود حیات در آنجا را تایید می کند.

این استاد فیزیک معتقد است که در دهه های آینده و تنها پس از ارسال نسل بعدی فضا پیماهایی که از قابلیت بیشتری برای جستجوی نشانه های حیات برخوردارند به اقمار ژوپیتر و بخش هایی از مریخ، می توان از وجود حیات در دیگر کرات اطمینان حاصل کرد.

 

 

 http://www.bbc.co.uk/go/wsy/pub/email/ft/-/persian/science/2010/04/100425_l08_hawking_warns_aliens.shtml

 

تحقیقی جدید در مورد سفر در زمان

شايد سفردر زمان بسيار راحت تر از آن باشد كه تصور مى كنيم

ماركوس چاون
ترجمه: شهاب شعرى مقدم

فوکس وورلد

 

خلاصه مقاله
۱- براساس نظريه ريسمان ها، جهان ما پوسته اى ۴ بعدى است كه در يك فضا- زمان ۱۰ بعدى شناور است.
۲- درصورت انحناى شديد ابعاد فراسوى جهان ما، هر ذره اى كه قادر به خروج از ابعاد چهارگانه اين جهان باشد، مى تواند با ميان بر زدن از ميان بعد پنجم، حتى از نور هم پيشى بگيرد.
۳- حركت سريع تر از نور، از ديد برخى از ناظرهاى اين جهان، به معناى سفر در زمان و بازگشت به گذشته است.
۴- گراويتون ها و نوترينوهاى خنثى ذراتى هستند كه امكان خروج از جهان ما را دارند. بنابراين اين ذرات قادرند در زمان سفر كنند.
۵- بدين ترتيب طى چند دهه آينده و با كمك نوترينوهاى خنثى قادر خواهيم بود ايده سفر در زمان را به طور تجربى بيازماييم.

احتمالاً عنوان جديدترين مقاله علمى «هانريش پاس»

Pas.H

 براى شما بيش از حد عجيب و غريب و نامفهوم به نظر برسد: «منحنى هاى زمان گونه بسته در جهان هاى پوسته اى خميده غيرمتقارن» ! اما براى آنهايى كه به فيزيك نظرى مسلط هستند اين مقاله از يك حقيقت شگفت انگيز پرده بردارى مى كند. براساس اين مقاله، ساخت ماشين زمان، بسيار راحت تر و دردسترس تر از آن چيزى  است كه تاكنون تصور مى شد.
پس ديگر كند و كاو طاقت فرسا در جهان براى يافتن سياه چاله هاى چرخان يا كرم چاله هاى عجيب و غريب را ( كه تا پيش از اين به نظر مى رسيد كه تنها راه هاى سفر در زمان باشند) فراموش كنيد. براساس نظر «پاس» و همكارانش در دانشگاه هاوايى، در سفر در زمان، همواره و در همه جا در جهان بر روى ما گشوده است. نكته جالب تر اينكه برخلاف اغلب سناريوهاى قبلى، صحت اين ايده را مى توان همين جا بر روى زمين هم به معرض آزمون گذاشت. «بيل لوئيز»    كه فيزيكدانى از آزمايشگاه ملى لس آلاموس در نيومكزيكو و يكى از مسئولان ارشد آزمايش معروف باريكه نوترينوى  MiniBoone       در آزمايشگاه شتاب دهنده فرمى است دراين باره مى گويد: «به نظر من ايده اى كه «پاس» ارائه كرده، ايده اى بسيار شگفت انگيز و فوق العاده است. اما هم اكنون مسئله مهم، نشان دادن صحت اين ايده است.»
البته فيزيكدانانى نظير «لوئيز» حق دارند كه كمى محتاط باشند. در واقع بايد گفت كه هرچند هيچ يك از قوانين طبيعت امكان سفر در زمان را عملاً رد نمى كنند، اما فيزيكدان ها از ديرباز با اين مسئله ميانه چندان خوشى نداشته اند، چرا كه سفر در زمان مى تواند فرض پذيرفته شده تقدم علت بر معلول را زير سئوال ببرد. از طرفى نقض قانون موجبيت مى تواند اوضاع جهان را به هم بريزد. به عنوان مثال شما مى توانيد به گذشته سفر كرده و از تولد خودتان جلوگيرى كنيد.
وجود چنين تناقض نماهايى منجر به ارائه حدسى از سوى «استفن هاوكينگ» شد كه اصطلاحاً «حدس حفاظت از تاريخ» ناميده مى شود. براساس اين حدس بايد اصولى در فيزيك (كه هنوز كشف نشده اند) وجود داشته باشند كه از امكان وقوع سفر در زمان جلوگيرى كنند. تا همين سه سال پيش هيچ كس نتوانسته بود جزئيات چنين اصولى را ترسيم كند تا اينكه در سال ۲۰۰۳ گروهى از محققان كه بر روى نظريه ريسمان ها (كه بهترين گزينه براى رسيدن به نظريه اى واحد در فيزيك است) كار مى كردند، مدعى شدند كه براساس اين نظريه، ساز و كارهايى وجود دارند كه مى توانند از سفر در زمان جلوگيرى كنند

تا به اينجا ظاهراً همه چيز درست بود. اما حتماً مى دانيد كه فيزيكدان ها در قانع نشدن به يك جواب، شهره خاص و عام هستند. اين گونه بود كه «پاس» و دو نفر از همكارانش به نام هاى «سنديپ پاكواسا»

  از دانشگاه هاوايى و «توماس ويلر»    از دانشگاه وندربيلت در تنسى شروع به تجزيه و تحليل مجدد نظريه ريسمان ها كردند. اين نظريه، اجزاى بنيادين جهان را نه به صورت ذرات نقطه اى بلكه به شكل ريسمان هاى مرتعش انرژى مى داند. در اين نظريه، ارتعاش سريع تر اين ريسمان ها معادل جرم بيشتر ذرات است.
اين ريسمان هاى مرتعش مى توانند نحوه هزاران نوع برهم كنش مابين تمامى ذرات بنيادى نظير كوارك ها و الكترون ها را توضيح دهند. اما نكته اى اساسى در مورد اين نظريه وجود دارد: اين نظريه تنها زمانى جواب مى دهد كه اين ريسمان هاى انرژى به جاى چهار بعد معمول، در يك فضا- زمان ۱۰ بعدى در حال ارتعاش باشند. در واقع براساس نظريه ريسمان ها، اين ابعاد اضافى يا فوق العاده كوچك هستند، به  طورى كه تاكنون متوجه حضور آنها نشده ايم و يا بسيار بزرگ و به گونه اى خميده هستند كه باز هم تا به حال از ديد ما پنهان مانده اند.
بنابر نظريه ريسمان ها، جهان ما در واقع پوسته اى چهار بعدى است كه در يك فضا- زمان 10 بعدى شناور است. اما از آنجايى كه تمامى ذرات و نيروهاى جهان ما مقيد به پوسته چهار بعدى اين جهان هستند و امكان خروج از آن را ندارند، بنابراين ما نيز تاكنون از وجود ابعاد بالاتر خارج از جهان خود (يعنى همين چهار بعدى كه تجربه هاى ما محدود به آن است) هيچ اطلاعى نداشتيم. «پاس» در اين باره مى گويد: «اگر واقعاً چنين باشد پس امكان ميان بر زدن از ميان اين ابعاد بالاتر نيز وجود خواهد داشت و همين مسيرهاى ميان بر است كه سفر در زمان را ممكن مى سازد.»
تجسم چنين ميان برهايى كار چندان دشوارى نيست. فرض كنيد كه پوسته چهار بعدى جهان ما كه در بعد بالاتر (بعد پنجم) جاى گرفته همانند كاغذى باشد كه از وسط تا شده و دو انتهاى آن بر روى همديگر قرار گرفته است. در اين صورت مى توان از نقطه اى واقع بر پوسته جهان، آن را ترك كرده و وارد بعد بالاتر شد و پس از پيمودن مسيرى كوتاه در بعد پنجم دوباره و در نقطه اى ديگر در مقابل آن به جهان بازگشت. جالب اينجاست كه اگر اين صفحه خم شده (يعنى جهان ما) صفحه اى بسيار بزرگ باشد، در اين صورت براى پيمودن همين مسير از روى خود صفحه (يعنى از درون جهان) مى بايست فاصله اى بسيار طولانى را طى مى كرديم اما با خروج از پوسته جهان و عبور از ميان ابعاد بالاتر عملاً ميان بر خواهيم زد.
اما مسئله اى در ارتباط با تصويرى كه ارائه شد وجود دارد. اگرچه اساساً مى توان جهانى را تصور كرد كه بتوان از يك سوى آن به سوى ديگر ميان بر زد اما مسئله آن است كه جهان ما نمى تواند مشابه چنين جهانى باشد. علت اين امر آن است كه فضا- زمان چنين جهانى به شدت خميده بوده و نتيجتاً با نظريه نسبيت خاص اينشتين (كه هندسه فضا را تخت يا اقليدسى مى داند) ناسازگار خواهد بود. از آنجايى كه آزمون هاى تجربى متعددى تاكنون صحت پيش بينى هاى نسبيت خاص را در حوزه محلى موقعيت ما در جهان تا دقتى بالاتر از يك به يك ميليون تاييد كرده اند، بنابراين بسيار بعيد است كه پوسته چهاربعدى جهان ما همانند يك كاغذ تاشده باشد.
بنابراين پاس، پاكواسا و ويلر از فرض ديگرى استفاده كردند. آنها فضا- زمانى را در نظر گرفتند كه در آن، جهان ما يك پوسته چهاربعدى تخت بوده اما اين پوسته تخت، در ابعاد بالاترى شناور است كه به شدت خميده هستند. از آنجايى كه در اين تصوير، جهان ما تخت است بنابراين نسبيت خاص همچنان در آن معتبر خواهد بود. اما ميزان انحناى ابعاد بالاتر خارج از جهان ما به حدى است كه نسبيت خاص در آن ابعاد ديگر اعتبار خود را از دست خواهد داد. اين امر بدان معناست كه هر چيزى كه بتواند از ابعاد جهان ما خارج شده و وارد بعد پنجم شود قادر خواهد بود يكى از بنيادى ترين اصول نسبيت خاص را زير پا بگذارد: چنين چيزى قادر است با سرعتى فراتر از سرعت نور حركت كند.
اين امر، نتايج خارق العاده اى را براى ساكنان پوسته جهان ما در بر خواهد داشت. در نظر اشخاصى كه در اين جهان زندگى مى كنند، هر چيزى كه مسيرى ميان بر را از ميان ابعاد بالاتر هستى طى كند، ناگهان از نقطه اى از جهان ما غيب شده و در نقطه اى ديگر در جهان ظاهر مى شود. در نظر برخى از ساكنان جهان، هويت مزبور فاصله مابين اين دو نقطه را حتى سريع تر از نور طى خواهد كرد. اما شگفت انگيزتر آن كه در نظر برخى ديگر، آن چيز حتى در زمان سفر كرده و به گذشته باز خواهد گشت. علت اين امر آن است كه براساس نظريه نسبيت خاص، در برخى از چارچوب هاى مرجع، حركت سريع تر از نور معادل سفر در زمان و بازگشت به گذشته است. «پاس» در اين باره مى گويد: «چنين مسيرهاى ميان برى كه از ابعاد بالاتر هستى در خارج از جهان ما عبور مى كنند اصطلاحاً «منحنى هاى زمان گونه بسته» ناميده مى شوند. يافتن چنين مسيرهايى در واقع معادل دستيابى به رمز ماشين زمان است.»

 

• خروج از رويه
اما اين ايده سفر در زمان نيازمند حل يك مشكل است و آن يافتن راهى است براى خروج از جهان ما و ورود به ابعاد بالاتر هستى. اما انجام چنين كارى چگونه ميسر خواهد بود؟ خوشبختانه نظريه ريسمان ها راهى را براى اين كار در پيش روى ما قرار مى دهد. براساس اين نظريه تقريباً تمامى ريسمان هاى نمايانگر ذرات بنيادى جهان ما ريسمان هايى باز هستند و دو انتهاى اين ريسمان ها همواره مقيد به پوسته جهان ماست. به همين دليل هم اين ذرات هيچ گاه نخواهند توانست از جهان ما خارج شده و با ورود به بعد پنجم، مسير ميان برى را در فضا- زمان بپيمايند. اما در اين ميان دو استثناى مهم نيز وجود دارد: يكى ذره (ريسمان) حامل نيروى گرانش به نام گراويتون و ديگرى نوع چهارمى از نوترينو كه در برابر سه نوع معمول آن اصطلاحاً نوترينوى خنثى ناميده مى شود (منظور از نوترينوى خنثى، خنثى بودن آن به لحاظ الكتريكى نيست چراكه نوترينوهاى معمولى نيز همگى فاقد بار الكتريكى بوده و هيچ يك در برهم كنش الكترومغناطيسى شركت نمى كنند. در واقع منظور از عبارت خنثى آن است كه اين نوترينوها داراى فوق بار ضعيف صفر هستند و بنابراين حتى در برهم كنش ضعيف هم شركت نمى كنند و تنها در برهم كنش گرانشى وارد مى شوند). مطابق نظريه ريسمان، اين دو ذره برخلاف ساير ذرات، ريسمان هاى حلقوى بسته هستند. از آنجايى كه اين ريسمان هاى بسته عملاً هيچ انتهاى مشخصى ندارند كه به پوسته جهان مقيد باشند، بنابراين مى توانند آزادانه از جهان ما خارج شده و به ساير ابعاد هستى سفر كنند.
همين ويژگى گراويتون ها است كه به نظريه پردازان ريسمان كمك مى كند تا ضعيف بودن نيروى گرانش را نسبت به ساير نيروهاى بنيادى نظير الكترومغناطيس تبيين كنند. بر اين اساس، ضعيف بودن نيروى گرانش در واقع بدان علت است كه تعداد بسيارى از گراويتون هاى گسيل شده توسط ذره مبدأ پيش از آنكه فرصت رسيدن به ذره مقصد را پيدا كنند از جهان ما خارج خواهند شد و به ابعاد بالاتر درز مى كنند. اما شگفت انگيزتر آنكه خروج اين ذرات از ابعاد جهان ما و ميان بر زدن آنها از ميان ابعاد بالاتر هستى بدان معنا است كه گراويتون ها و نوترينوهاى خنثى اساساً توانايى سفر در زمان را دارند. بنابراين «پاس» معتقد است كه به كمك اين ذرات مى توان امكان سفر در زمان را به طور تجربى به محك آزمون گذاشت.
اما چنين كارى چندان آسان نخواهد بود چراكه هيچ كس تاكنون موفق به دام اندازى يك گراويتون يا نوترينوى خنثى نشده است، زيرا آشكارسازى اين ذرات بسيار نامحتمل و دشوار است. در هر ثانيه هزاران ميليارد نوترينوى معمولى از بدن ما مى گذرند، اما ما متوجه عبور هيچ يك از آنها نمى شويم چراكه اين ذرات، بسيار به ندرت با الكترون ها و اتم ها برهم كنش انجام  مى دهند. اما احتمال برهم كنش نوترينوهاى خنثى با ماده حتى از نوترينوهاى معمولى هم كم تر است چراكه نوترينوهاى خنثى تنها از طريق برهم كنش فوق العاده ضعيف گرانشى و نيز تبادل بوزون هيگز با ماده برهم كنش دارند. (بوزون هيگز، ذره اى است كه هنوز به طور تجربى كشف نشده است. جرم هريك از ذرات بنيادى در واقع ماحصل برهم كنش آنها با اين ذره است.)
با همه اين احوال «پاس» و همكارانش معتقدند كه براساس مكانيك كوانتومى راهى براى اين مسئله وجود دارد. قوانين فيزيك كوانتومى حاكى از آن است كه نوترينوها مى توانند از نوعى به نوع ديگر تبديل شوند. آزمايش هاى انجام شده در ژاپن و ايالات متحده نيز كه براى آشكارسازى نوترينوهاى خورشيدى و نيز نوترينوهاى حاصل از ساير منابع اخترفيزيكى طراحى شده اند، به طور تجربى موفق به تاييد امكان تبديل نوترينوها از نوعى به نوع ديگر شده اند. همين مسئله در مورد نوترينوهاى خنثى هم صادق است به گونه اى كه اين نوترينوها نيز مى توانند به نوترينوهاى معمولى (كه با سهولت بسيار بيشترى قابل آشكارسازى هستند) تبديل شوند و بالعكس. نكته حائز اهميت آنكه احتمال اين تبديل، به تناسب چگالى محيطى كه نوترينوها در حال عبور از آن هستند، افزايش مى يابد.
همين نكته بود كه سبب شد تا «پاس» و همكارانش پيشنهاد انجام آزمايشى را ارائه دهند كه خواهد توانست امكان سفر در زمان را به طور تجربى نشان دهد. در اين آزمايش، باريكه اى از نوترينوهاى معمولى از يك مركز تحقيقاتى واقع در قطب جنوب به سوى آشكارسازى در روى خط استوا ارسال خواهد شد. در هنگام عبور باريكه از ميان كره زمين، بخشى از نوترينوها به نوترينوهاى خنثى بدل خواهند شد. ازآنجايى كه اين نوع نوترينوها قادرند از ميان ابعاد بالاتر فراسوى جهان ما ميان بر بزنند بنابراين زودتر از بقيه به آن سوى كره زمين خواهند رسيد، به گونه اى كه گويى از نور هم سريع تر حركت كرده اند. اما همين كه اين نوترينوها از آن سوى زمين خارج شده و وارد اتمسفر شوند، دوباره تغيير نوع داده و به نوترينوهاى معمولى (كه قابل آشكارسازى هستند) بدل خواهند شد. اما با توجه به چرخش زمين و در كمال تعجب، اين نوترينوها (كه سريع تر از نور حركت كرده بودند) در زمانى پيش از زمان آغاز حركت خود به مقصد خواهند رسيد!
هرچند انجام چنين آزمايشى فراتر از توانمندى هاى فناورى فعلى بشر است، اما همان طور كه «پاس» هم به درستى بدان اشاره دارد، انجام اين آزمايش طى حداكثر۵۰ سال آينده ميسر خواهد شد. البته تحقق چنين آزمايشى پيش از هرچيز نيازمند صحيح بودن دو پيش فرض است. شرط اول، وجود نوترينوهاى خنثى است. اگرچه اكنون بسيارى از فيزيكدان ها معتقدند كه چنين نوترينوهايى بايد وجود داشته باشند، اما اين امر هنوز به   طور تجربى تاييد نشده است. و شرط دوم آن است كه همان طور كه «پاس» فرض كرده است ما واقعاً در يك فضا- زمان خميده غيرمتقارن زندگى مى كنيم. اما چنين پيش فرضى تا چه حد قابل قبول است؟
هنگامى كه اينشتين، نظريه نسبيت عام را ارائه كرد، عملاً نشان داد كه فضا- زمان تحت چه شرايطى ممكن است خميده و يا تخت باشد. اما معادلات اينشتين چيزى درباره هندسه واقعى جهان به ما نمى گويد (بلكه صرفاً حالت هاى ممكن اين هندسه را به تصوير مى كشد). بنابراين، به عنوان مثال كيهان شناسان صرفاً با اتكا به اين معادلات نمى توانند بگويند كه آيا جهان ما تا بى نهايت ادامه دارد و يا اينكه اين جهان، جهانى خميده و بسته است. همين امر، در ماشين هاى زمان متفاوتى را بر روى فيزيكدان ها گشوده است، كه برخى قابل قبول تر از بقيه هستند.
به عنوان مثال، يكى از پاسخ هاى مشهور معادلات اينشتين كه براى نخستين بار توسط رياضيدانى به نام «كورت گودل»      Godel. K      ارائه شد، جهانى را توصيف مى كند كه با سرعت به دور خود درحال چرخش است. در چنين جهانى نور به جاى حركت در خط راست، در يك مسير مارپيچى حركت خواهدكرد. «گودل» توانست نشان دهد مسافرى كه در چنين جهانى مسيرى طولانى را در اعماق كيهان طى مى كند، قادر است حتى از نور هم پيشى گرفته و در زمانى پيش از شروع حركت خود از مبدأ، به آنجا بازگردد. به عبارتى جهان چرخنده گودل، همانند يك ماشين زمان عمل مى كند. اما مسئله همان طور كه «پاس» هم بدان اشاره مى كند، اين است كه ما واقعاً در چنين جهانى زندگى نمى كنيم.
يكى ديگر از انواع ماشين زمان را مى توان در درون سياه چاله هاى چرخان جست وجو كرد. در سياه چاله هاى چرخان، فضا- زمان آنچنان انحنا پيدا مى كند كه جاى فضا با زمان عوض مى شود. اگرچه اين نوع ماشين زمان واقعاً در جهان ما وجود دارد اما در اينجا هم مسئله آن است كه اين سياه چاله هاى چرخان عملاً خارج از دسترس ما هستند. اما پس از سياه چاله هاى چرخان، نوبت به نوع ديگرى از ماشين زمان مى رسد كه ايده آن براى اولين بار توسط فيزيكدانى به نام «فرانك تيپلر»

F.Tipler       مطرح شد. اين نوع ماشين زمان در فضا- زمان اطراف يك جرم استوانه اى چرخان نامتناهى شكل مى گيرد، اما به عقيده «پاس» ساخت چنين ماشينى هم عملاً غيرممكن است، چرا كه نيازمند جرم استوانه اى فوق العاده عظيمى است كه با سرعتى غيرقابل باور در حال چرخش باشد

 

شايد سفر زمانى بسيار راحت تر از آن باشد كه تصور مى كنيم

جهان خميده غير متقارن

 

يكى ديگر از گزينه هاى مطرح در مورد ماشين زمان، كرم چاله ها هستند. اين تونل هاى ميكروسكوپى در ساختار فضا- زمان، مى توانند يك نقطه از زمان را به نقطه اى ديگر از آن متصل كنند. اما براى عبور از ميان اين تونل ها هم يك مشكل اساسى وجود دارد: تونل كرم چاله ها در يك چشم برهم زدن پس از تشكيل، به طور خود به خود بسته مى شود.
براى باز نگاه داشتن اين تونل ها فقط يك راه وجود دارد و آن استفاده از نوعى ماده ناشناخته است. اين نوع ماده برخلاف ماده معمولى كه در حضور ميدان گرانشى جذب مى شود، بر اثر نيروى گرانش دفع خواهد شد و همين نيروى دافعه است كه مى تواند از بسته شدن دهانه كرم چاله جلوگيرى كند. اما همان طور كه «پاس» هم مى گويد، ما هنوز نمى دانيم كه چنين ماده عجيب و غريبى در جهان وجود دارد يا خير و اگر وجود داشته باشد، آيا پايدار خواهد بود يا نه.
اگرچه «پاس» اذعان مى دارد طرحى كه توسط او و همكارانش براى سفر در زمان ارائه شده نيز، نيازمند وجود ماده عجيبى است كه بتواند به بعد پنجم انحنا بدهد، اما به نظر او، به هر حال اين طرحى، قابل قبول تر از بقيه طرح هاست. علت اين امر آن است كه ماده عجيب ناشناخته در اين طرح ( برخلاف طرح كرم چاله ها) مى تواند در ميان ابعاد بالاتر خارج از جهان ما، پنهان شده باشد. بدين ترتيب طرح «پاس» مى تواند توضيح دهد كه چرا تاكنون ما با چنين ماده عجيب و غريبى در جهان مواجه نشده ايم.
البته ايده «پاس» هم مانند هر ايده ديگرى منتقدانى دارد. يكى از اين اشخاص، «سيدنى دسر»     از دانشگاه برانديس ماساچوست است. دسر كه ايده وجود ماده عجيب و ناشناخته را چندان نمى پسندد، همانند اينشتين معتقد است كه سفر در زمان اساساً ممكن نخواهد بود.
اما «پاس» معتقد است كه با تصويرى كه او و همكارانش از فضا- زمان ارائه داده اند، مى توان تعدادى از مسائل بى پاسخ را كه نسبيت عام با آنها مواجه است حل كرد. به عنوان مثال، برقرارى ارتباطى فراتر از سرعت نور مابين نقاط دوردست كيهان با همديگر در جهان اوليه، مى تواند به تبادل گرمايى اين نقاط با همديگر منجر شده باشد. همين امر قادر خواهد بود كه علت يكنواختى دماى جهان را كه توسط كيهان شناسان مشاهده شده است، توضيح دهد. بدين ترتيب نظريه «پاس» مى تواند جايگزينى براى نظريه تورمى باشد (نظريه تورمى در كيهان شناسى سعى دارد تا با فرض اين كه در لحظات آغازين پيدايش جهان، فضا- زمان دچار انبساط فوق العاده سريع و غيرقابل تصورى شده است، يكنواختى دماى جهان را توضيح دهد). در واقع تا پيش از ارائه نظريه پاس، عمده كيهان شناسان از نظريه تورمى حمايت مى كردند، اما مسئله آن است كه هيچكس تاكنون موفق به ارائه جزئيات فيزيك وراى مسئله تورم كيهانى نشده است.
• جهان خميده
در اين ميان برخى نيز به آن بخش ايده «پاس» كه به فضا- زمان خميده غيرمتقارن مرتبط است با ديده ترديد مى نگرند. «تونى پاديلا»    از دانشگاه بارسلوناى اسپانيا يكى از اين اشخاص است. وى مى گويد: «اين نظريه قطعاً نظريه جالب توجهى است، اما هنوز زود است كه وجود چنين فضا- زمانى را كه اين نظريه بدان اشاره دارد، طبيعى بدانيم. ابتدا بايد پايدار بودن اين نوع فضا- زمان را ارزيابى كرد و من به شخصه معتقدم كه چنين فضا- زمانى پايدار نخواهد بود ؛ هرچند ممكن است من در اشتباه باشم.»
البته «پاديلا» اذعان مى دارد كه ممكن است در آينده مشخص شود كه يك جهان  پوسته اى با همان ويژگى هايى كه گروه «پاس» بدان اشاره دارد، جهان پايدارى خواهد بود؛ اما در نظر «پاديلا» هنوز چنين چيزى روشن نيست.
«جان كرامر»  نيز از دانشگاه واشينگتن در سياتل معتقد است كه در ايده پاس، نكات جالبى نهفته است؛ اما او نيز مى گويد: «تحقق اين ايده نيازمند وجود يك جهان پوسته اى خميده غيرمتقارن است، اما ممكن است جهان ما مشابه چنين جهانى نباشد.» و ادامه مى دهد: «اما به هر حال اين ايده، ايده اى بسيار شگفت انگيز است.»
البته چنانچه سفر در زمان براساس ايده «پاس» ممكن باشد، تنها ذرات خاصى نظير نوترينوهاى خنثى و گراويتون ها امكان اين سفر را خواهند داشت و بنابراين ما عملاً امكان دخل و تصرف چندانى را در گذشته جهان نخواهيم داشت. اما «پاس» با نگاهى واقع بينانه به بحث مسافرت در زمان نگاه مى كند. او معتقد است تا زمانى كه به لحاظ نظرى احتمال سفر در زمان وجود داشته باشد، انجام آزمايش هاى تجربى در اين زمينه به زحمتش مى ارزد. او در اين مورد مى گويد: «حتى چنانچه سفر در زمان ميسر هم نباشد، با تحقيق بر روى ذراتى نظير نوترينوهاى خنثى مى توان به ماهيت آن قانون هاى فيزيك پى برد كه از چنين سفرى جلوگيرى مى كنند.» به هر حال، اولين پاسخ ها به پرسش هاى مطرح در مورد ذراتى نظير نوترينوهاى خنثى به زودى و توسط نتايج آزمايش باريكه نوترينوى  MiniBoone

 ارائه خواهد شد. اين آزمايش تا اواخر همين امسال قادر خواهد بود كه وجود نوترينوى خنثى و مسيرهاى ميان بر در ابعاد فراسوى جهان ما را به طور تجربى تاييد كند. اما اگر سفر در زمان واقعاً حقيقت داشته باشد، ممكن است پاسخ همه پرسش هاى ما، پيش از پرسيدن آنها ارائه شده باشد

http://www.foxworld.ir/منبع: